Rodzaj miłorząb reprezentowany obecnie tylko przez jeden endemiczny i reliktowy gatunek.
Miłorząb dwuklapowy Ginkgo biloba
Charakterystyka
Miłorząb odkryto w Japonii w 1691 r. przez niemieckiego fizyka i botanika Engelberta Kaempfera w Nagasaki. Po raz pierwszy został sprowadzony do Europy z Japonii w roku 1727 i posadzony w ogrodzie botanicznym w Utrechcie. Rośnie tam do dnia dzisiejszego.
Przeczytaj również: Daglezja – Pseudotsuga
Drzewo wysokości około 20-35 m, o prostym pniu. Kora bruzdowana, szarobrunatna, u starszych osobników dość głęboko spękana. Średnica pnia może dochodzić nawet do 5 m(tylko u bardzo starych drzew, przeważnie w Japonii) Gałęzie usadzone na pniu pod kątem prostym lub zbliżonym do prostego. Długopędy są nagie, koloru żółtobrązowego. Krótkopędy wałeczkowate licznie osadzone na gałęziach z widocznymi śladami po opadłych liściach i łuskach. Drewno zróżnicowane na jasnobrązową biel i czerwonożółtą twardziel, posiada jedwabisty połysk oraz zwartą strukturę z wąskimi i dobrze widocznymi słojami rocznymi, przypomina drewno drzew iglastych, lekkie i miękkie. Korzeń palowy.
Liście
Na długopędach ustawione skrętolegle a na krótkopędach skupione dość gęsto po 3-5. Liście są szeroko wachlarzowate o szerokości 5-8 cm. U nasady klinowato zbiegające w długi ogonek. W górnej części liście nieregularne, często tępo ząbkowane i podzielone na dwie klapy. Blaszka liścia jest skórzasta, twarda, zielona a aparaty szparkowe są jak u okrytozalążkowych na spodniej stronie. Unerwienie liści jest równoległe a nerwy rozwidlają się przeważnie dichotomicznie. Na jesień(koniec września) liście przebarwiają się na kolor cytrynowożółty, opadają po pierwszych większych przymrozkach. Pąki grube i ostro zakończone o barwie zielonej bądź czerwonej.
Przeczytaj również: Cisowate – Taxaceae
Kwiaty
Miłorzęby są roślinami dwupiennymi, wiatropylnymi. Kwiaty męskie, zebrane w żółte kotki długości 3-4 cm, wyrastające z kątów liści lub łusek na krótkopędach i mocno pylące. Natomiast kwiaty żeńskie, składają się z dwóch nagich zalążków długości około 4 mm, osadzone parami na długich, cienkich szypułkach rozszerzających się na końcu i wyrastających z kątów liści krótkopędów. Drzewa kwitną późną wiosną, tj. maj-czerwiec. z reguły tylko jeden zalążek rozwija się w nasienie.
Nasiona
Nasiona mają kształt elipsoidalny, długości 2-3 cm, barwy zielonej następnie po dojrzeniu żółtawozielonej. Podobne trochę do niedużej śliwki, osadzone na długich szypułkach. Samo nasienie składa się z trzech warstw łupiny i dużego, zielonego jądra(zarodka). Zewnętrzna warstwa łupiny jest mięsista, koloru żółtego, po pełnym dojrzeniu staje się miękka i nieprzyjemnie pachnąca(zjełczałe masło). Kolejna warstwa łupiny tworzy tak jakby pestkę, która ma cienkie, skorupiaste szarobiałe ścianki z wyraźnymi ostrymi żebrami w liczbie 2-3. Trzecia warstwa jest pergaminowata i otacza bezpośrednio zarodek. W Polsce nasiona dojrzewają w październiku, następnie w listopadzie opadają z drzewa. Młode kiełkujące rośliny rozwijają dwa duże liścienie, które pozostają pod ziemią. Nasiona po uprażeniu nadają się do spożycia.
Przeczytaj również: Kalina sztywnolistna (Viburnum rhytidophyllum)
Występowanie
Miłorząb występuje naturalnie w Chinach południowo-zachodnich, w prowincjach (z reguły obszar górzysty) Czekiang i Anhuei. Rosną w lasach liściastych na wysokości do 1100 m. Od setek lat uprawiany w pozostałych częściach Chin, Korei oraz Japonii. W Japonii sadzony praktycznie wszędzie w tym przy drogach. Gatunek zagrożony i wpisany na czerwoną listę 2000.
Uprawa i zastosowanie
W uprawie charakteryzuje się wysoką odpornością na niskie temperatury oraz miejskie zanieczyszczenie powietrza(zwłaszcza na dwutlenek siarki), promieniowanie, choroby i szkodniki. Praktycznie jest drzewem niezniszczalnym. W Polsce może być sadzony we wszystkich regionach. Drzewo rośnie wolno, szczególnie w pierwszych latach życia.
Wymaga dobrego nasłonecznienia, nie rośnie najlepiej w zacienieniu. Podłoże powinno być żyzne, lekko wilgotne, przepuszczalne i głębokie o odczynie lekko kwaśnym. Rośnie także na słabszych glebach i znosi duże zasolenie, lecz nie toleruje zalewania.
Młode rośliny mogą być sadzone jesienią i wiosną. Powinny mieć dobrze wykształconą bryłę korzeniową. Drzewka nie znoszą przesadzania, dlatego należy dobrze przemyśleć miejsce sadzenia i jak najmniej naruszyć bryłę korzeniową. Po posadzeniu należy obficie podlać. Młode drzewka posadzone jesienią dobrze jest okryć na zimę(wystarczy zrobić kopczyk 20 cm), przy sadzeniu wiosennym nie ma takiej potrzeby. Przez pierwsze 2 lata należy wspomagać rośliny poprzez regularne podlewanie, zwłaszcza przy gorących, suchych okresach. Starsze drzewa z dobrze rozbudowanym systemem korzeniowym, znoszą dobrze długie okresy suszy. Nawożenie nie jest konieczne. Można co jakiś czas podsypać kompostem lub nawozem wieloskładnikowym z połową zalecanej dawki.
Miłorzęby są drzewami bardzo dekoracyjnymi i oryginalnymi. Powinny być sadzone pojedynczo na dużych powierzchniach trawników, reprezentacyjnych budynkach, bramach i wjazdach. Możemy wykorzystać drzewa także do nasadzeń szerokich alei w parkach i jako drzewa reprezentacyjne w dużych ogrodach przydomowych. Miłorząb może zostać wykorzystany na bonsai, ponieważ znosi dobrze cięcie.
Przeczytaj również: Kiścień wawrzynowy (Leucothoe fontanesiana)
Rozmnażanie
Miłorząb możemy rozmnażać poprzez wysiewanie nasion, sadzonkowanie i szczepienie. W przypadku siewu nasion, te zebrane w Polsce nie nadają ze względu na słabą jakość nasion. Mają niską zdolność kiełkowania na poziomie 20-30%. Można spróbować wysiać nasiona wiosną po oczyszczeniu z mięsistej okrywy i stratyfikacji(15-18 miesięcy w temp. 4o C) lub jesienią. Do rozmnażania możemy zrobić sadzonki zielne pobierane w drugiej połowie czerwca z młodych pędów dolnej części, ukorzeniają się dobrze, lecz jakość roślin jest kiepska. Rośliny rosną wolno i tworzą krzywy pień oraz nieregularną, szeroką koronę, często ze zwisającymi gałęziami.
Najlepszą metodą rozmnażania wegetatywnego jest szczepienie, przeprowadzane w szklarni w okresie zimowym. Szczepienie dotyczy odmian.
Popularne odmiany Miłorzębu dwuklapowego:
- Chotek
- Saratoga
- Tubifolia
- Beijing Gold
- Globus
- Mariken
- Pendula
- Troll
- Variegata
- Baldi
- Californian Sunset
- Thelma
- Fastigiata
- Kazimierz Wielki
- Mieszko I
- Stefan Batory
Odmian znanych jest około 100. Powyższe należą do najbardziej popularnych w uprawie.
Przeczytaj również:
Grujecznik japoński (Cercidiphyllum japonicum)
Migdałowiec trójklapowy (Prunus triloba)
Cześć! Nazywam się Sebastian i od ponad 25 lat z pasją zgłębiam tajniki ogrodnictwa. Miłość do roślin towarzyszy mi od najmłodszych lat – już jako dziecko z fascynacją obserwowałem naturę, co naturalnie wpłynęło na mój wybór ścieżki zawodowej. Ukończyłem szkołę o profilu ogrodniczym, ale moja nauka nigdy się nie skończyła. Ogrodnictwo to dziedzina, która ciągle się rozwija – pojawiają się nowe odmiany roślin, technologie i innowacyjne rozwiązania, dlatego nieustannie poszerzam swoją wiedzę i śledzę najnowsze trendy. Moje doświadczenie obejmuje: Pracę w szkółkach roślin – uprawa drzew, krzewów i bylin, Szklarnie – pielęgnacja roślin doniczkowych, Zakładanie ogrodów – od projektu po instalację systemów nawadniających. Dzięki temu zdobyłem szeroką wiedzę praktyczną, którą teraz dzielę się z innymi. Moim celem jest inspirowanie i pomaganie wszystkim miłośnikom zieleni – zarówno tym, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z ogrodnictwem, jak i tym, którzy chcą udoskonalić swoje umiejętności. Na Stacja Ogród znajdziesz sprawdzone porady, wskazówki i inspiracje, które pomogą Ci stworzyć ogród marzeń. Masz pytania? Chętnie podzielę się swoim doświadczeniem! Zapraszam do wspólnego odkrywania tajemnic natury!